Lonneke Gordijn + SenterNovem
“Een kunstenaar kan ook heel praktisch en technisch zijn”
De rijksoverheid wil in 2010 bij de inkoop van al haar diensten en producten rekening houden met milieu- en sociale aspecten. In dat jaar moeten ook lagere overheden, zoals gemeenten, in 50% van hun inkopen ‘duurzaamheid meenemen’. ‘Duurzaam inkopen’: hoe doe je dat, wat zijn de criteria daarvoor en hoe ga je effectief te werk? SenterNovem, agentschap van het ministerie voor Economische Zaken voor duurzaamheid en innovatie, organiseerde op 24 mei 2007 een kennisdag voor inkopers bij alle overheden, om hen hierover te informeren. Christine Weijs organiseert bij SenterNovem de communicatie rond het programma ‘Duurzaam Inkopen’ en was organisator van de kennisdag: “Onze congressen luisteren we altijd op met een ‘event’, zoals bijvoorbeeld een optreden van een cabaretier. Aan samenwerking met een beeldend kunstenaar hadden we nog niet gedacht, maar na een oriënterend gesprek met Art Initiatives, leek het ons een bijzonder alternatief. Het aardige van Art Partner is dat zij de juiste kunstenaar bij de juiste organisatie zoeken.” Art Initiatives stelde SenterNovem onder meer voor aan kunstenares en designer Lonneke Gordijn. Het congresteam was niet alleen onder de indruk van de ontwerpen van kunstenares en designer Lonneke Gordijn, ook was het belangrijk voor SenterNovem dat Lonneke haar eigen ontwerpen en ideeën op een duurzame manier probeert te produceren.
Lonneke Gordijn bereidde in nauwe samenwerking met het congresteam haar ideeën voor de kennisdag voor. “Lonneke is heel constructief en creatief, ze denkt buiten kaders. Dat zag je ook in haar benadering van ons thema ‘Kiezen of Delen’, daarvan maakte zij: “Wees bewust van wat je kiest”. Op basis van dat concept kwam zij met heel veel verschillende ideeën en daar hebben we er een aantal uitgekozen.”
Op de kennisdag zelf verliep de uitvoering van één van Lonneke’s ideeën niet zoals gepland. Het congresteam wilde alle bezoekers aan het eind van de dag een klein relatiegeschenk meegeven. Dat zou een door Lonneke bewerkte foto van de deelnemers zelf worden. Doordat Lonneke’s computer vastliep, bleek deze opzet niet haalbaar. Een prachtige oplossing werd gevonden door de bewerkte foto’s op een website te zetten, zodat de congresgangers deze later zouden kunnen downloaden. Christine Weijs: “Op het congres heeft niemand iets van deze wijziging in opzet gemerkt, en de nieuwe opzet is zelfs mooier dan het oorspronkelijke plan, maar ik vond het op die dag zelf erg jammer. Ik weet dat Lonneke het zelf ook vervelend vond, en dat zij juist heel hard hiervoor heeft gewerkt. Ik vond het knap dat ze meteen een goed alternatief had. Misschien zou ze de volgende keer voor een minder risicovolle opzet kunnen kiezen.”
Toch kan Christine Weijs het werken met een kunstenaar iedereen aanraden. “Het is leuk en leerzaam en ook belangrijk. Een kunstenaar kan mensen even op het verkeerde been zetten, en je inzicht geven in je eigen werk. Aan de congresgangers kan je laten zien dat een kunstenares ook heel praktisch én technisch kan zijn. Het bijzondere aan Lonneke is dat zij zowel artistiek inzicht heeft, als technisch en praktisch inzicht. Zoiets is heel belangrijk voor een organisatie als SenterNovem die met innovatie bezig is. Lonneke heeft van SenterNovem dan ook een innovatievoucher gekregen, een subsidie waarmee zij gebruik kan maken van kennis van kennisinstellingen of innovatieve bedrijven voor haar eigen innovatieve ideeën.”
“Ik wilde op de kennisdag zorgen voor een gewaarwording”
“In mijn werk kijk ik naar het gedrag van mensen en dat probeer ik dan door mijn ontwerpen of ideeën te beïnvloeden. Op deze congresdag wilde ik zorgen voor een gewaarwording bij de mensen: Wat houdt duurzaam inkopen eigenlijk in? Hoe sta ik er tegenover?”, vertelt Lonneke Gordijn, over haar bijdrage aan de ‘Kennisdag Duurzaam Inkopen’. “Ik wilde mensen erop wijzen: je hebt een keuze. Dat liet ik in hele gewone dingen zien: als je een kopje koffie nam, kon je kiezen uit een porseleinen kopje, een papier bekertje en een plastic bekertje. Op het toilet hingen drie soorten toiletrollen: bruin papier, gewoon papier en heel lekker zacht papier. Op deze manier wilde ik ook de discussie op gang brengen.”
Om de (toekomstige) duurzaam inkopers te motiveren plakte Lonneke inspirerende teksten op diverse plekken binnen het congresbouw. Zo konden de congresgangers in de lift uitspraken van Churchill of Einstein tegenkomen. “Deze mensen moeten straks de touwtrekkers zijn en ik wilde een soort saamhorigheidsgevoel creëren. Ik vond het belangrijk dat mensen er zin in zouden krijgen.”
Een uitbeelding van dat saamhorigheidsgevoel kwam terug in het derde onderdeel van Lonneke’s plannen, het fotoproject. “Ik fotografeerde iedereen bij binnenkomst, ze moesten poseren alsof ze iets vasthielden. Door de foto’s te bewerken hebben ze bijvoorbeeld een stukje natuur vast. Gezamenlijk vormen de foto’s een totaalbeeld waarop iedereen een stukje van ‘nieuwe, duurzame wereld’ in zijn hand houdt. Dat totaalbeeld zou aan het eind van de dag tentoongesteld worden en iedereen zou zijn eigen foto meekrijgen. Terwijl ik alles had getest, ging er toch iets fout met de computer. Daardoor haalde ik het niet om alles aan het eind van de dag af te krijgen. Het was echt een rotmoment, ik had juist zo hard voor dit project gewerkt. Dit soort dingen gebeuren ook wel eens op je eigen tentoonstellingen, maar dan is het alleen voor mij vervelend, nu is het bedrijf er ook bij betrokken.”
Ook Lonneke kijkt terug op het project met SenterNovem als ‘leerzaam’ en ‘heel erg leuk’. Niet in de laatste plaats omdat Lonneke het zelf belangrijk vindt om milieubewust te werken. “Als vormgever ben jij verantwoordelijk voor de manier waarop je ontwerpen geproduceerd worden, de consument kan daar niet veel aan veranderen. Ik werk graag met een opdrachtgever die duurzaamheid ook belangrijk vindt.
Ook het contact met het bedrijfsleven beviel Lonneke goed. “Door zo’n project kunnen weer veel mensen je werk zien en beleven. Het is ook leuk om mensen uit het bedrijfsleven enthousiast te maken voor wat er allemaal mogelijk is. Bijvoorbeeld hoe je zo’n congresdag op een andere manier kunt beleven. Ik heb zelf bij SenterNovem een innovatievoucher aangevraagd en gekregen en ik heb heel erg veel ideeën waarvoor ik die kan gebruiken.”