Artistiek onderzoek

De eerste stap die wij hebben gezet, is op onderzoek uitgaan. Wat concreet betekent dat we met regisseur, documentaire-, televisie- en filmmaker Eefje Suijkerbuijk bouwplaatsen door heel Nederland hebben bezocht. Om te kijken, voelen, ervaren, praten en om heel veel te luisteren. Alle gesprekken die Eefje voerde hebben geleid tot zes indrukwekkende monologen, vanuit mensen die dag in dag uit op de bouwvloer staan, met hun voeten in de modder en op het beton.

Monologen en brieven


Deze monologen werden voorgedragen door acteur Rutger Remkes, tijdens een bijeenkomst waar 150 leidinggevenden aanwezig waren. Op deze manier konden zij met eigen oren horen wat er rondom dit thema speelt op de bouwplaats. Zonder filter, want de hiërarchie die tijdens een gesprek tussen leidinggevende en medewerker altijd aanwezig is, ontbrak nu volledig.

Na het voordragen van de monologen was er ruimte voor reflectie. De aanwezigen werd gevraagd wat de verschillende monologen met hen deden, wat ze voelden en ervaarden op het moment dat ze de teksten van hun collega’s van de bouwplaats hoorden. Deze reflecties kwamen aan het einde van de dag van pas, want toen kregen de aanwezigen de ruimte om een brief te schrijven aan collega’s op de bouwplaats. In de brief konden ze, onder andere, aangeven wat de monologen met hen hadden gedaan en wat ze willen betekenen voor de collega’s op de bouwplaats. Na deze bijeenkomst trokken we het land in, waar we op uitnodiging van directeuren van verschilleden afdelingen, opnieuw de monologen lazen en brieven werden geschreven.

..

“Zo konden we direct teruglezen dat de collega’s zeer enthousiast waren, maar ook geraakt werden door de monologen. Die hebben ons echt aan het denken gezet en het is de start van een wezenlijke verandering. Op initiatief van veel managers gaan we nu van monoloog naar dialoog, steeds dieper de organisatie in, tot op de bouwsteiger.”

Hans Hamberg, programma manager Safety

Cultuuromslag


Deze bijeenkomsten en alles wat we terugkregen van de deelnemers, zetten ons aan om met een antropologische bril naar dit vraagstuk te kijken. En wat ons daar – grof gezegd – opviel, was dat BAM zich in een tussenfase lijkt te bevinden. Aan de ene kant wordt de oude top-down structuur nog gevoeld en tegelijkertijd is er meer behoefte aan cultuur van openheid, kwetsbaar leiderschap en echte dialoog. Wat ook nodig was op deze transitie verder te helpen, was een rituele bevestiging van die nieuwe cultuur. Denk aan zichtbaar leiderschap en in deze heel belangrijk: het samen beleven van veiligheid als een onderwerp dat van iedereen is.

“En dan komt Art Partner. En ik denk dan altijd: BAM! Dat we van diagrammen hier met allerlei ‘can do’ mensen opeens geraakt zijn. Daar heb je maar twee mensen voor nodig. Een antropoloog en een kunstenaar. Echt geweldig hoe jullie dat doen.”

Henk Post, Executive Director BAM Infra Nederland

Wisdom of The Tribe


Deze constatering gebruikten we als rode draad voor onze bijdrage aan de volgende bijeenkomst van de 150 leidinggevenden. Tijdens deze bijeenkomst deden we, om te beginnen, een artistieke interventie. Op de voorste stoelen lag een envelop. In iedere envelop zat een citaat vanuit de brieven die we in het land hadden ‘opgehaald’. Vervolgens werd aan de deelnemers gevraagd om een voor een op te staan, zich naar de zaal te draaien en het citaat aan de zaal voor te lezen. Daarnaast was er ruimte voor opdrachten die vallen onder de noemer ‘Wisdom of The Tribe’, die deelnemers nieuwe manieren aanreikten om naar elkaar te luisteren en met dilemma’s om te gaan.

Van hoofd naar hart


Met onze aanpak voegden we een heel andere dimensie toe aan de manier waarop naar veiligheid werd gekeken en hoe ermee werd omgegaan. Voor onze interventie werd het vraagstuk vooral rationeel benaderd, met regels en voorschriften en nog meer regels. Met onze interventie hebben we hier een emotionele laag aan toegevoegd, een laag die verder reikt dan de ratio. Het werd niet alleen een zaak van het hoofd, maar ook van het hart.

Leessugestie: 'Kunst als aanjager van innovatie' SNB Magazine

BAM is een van de meest vooraanstaande bouwbedrijven van Nederland. Een bedrijf dat de zaakjes op het gebied van veiligheid op orde heeft. Maar ondanks een hele batterij aan regels, procedures en voorschriften gaat het toch af en toe mis. Niet vaak, maar ieder ongeluk is er natuurlijk een te veel. Wij kregen het verzoek om aan de slag te gaan met dit onderwerp, om door alle regels en procedures heen te kijken, op zoek te gaan naar dat kleine hoekje waar een ongeluk zich schuilhoudt.

“Zo konden we direct teruglezen dat de collega’s zeer enthousiast waren, maar ook geraakt werden door de monologen. Die hebben ons echt aan het denken gezet en het is de start van een wezenlijke verandering. Op initiatief van veel managers gaan we nu van monoloog naar dialoog, steeds dieper de organisatie in, tot op de bouwsteiger.”

Hans Hamberg, programma manager Safety

Cultuuromslag


Deze bijeenkomsten en alles wat we terugkregen van de deelnemers, zetten ons aan om met een antropologische bril naar dit vraagstuk te kijken. En wat ons daar – grof gezegd – opviel, was dat BAM zich in een tussenfase lijkt te bevinden. Aan de ene kant wordt de oude top-down structuur nog gevoeld en tegelijkertijd is er meer behoefte aan cultuur van openheid, kwetsbaar leiderschap en echte dialoog. Wat ook nodig was op deze transitie verder te helpen, was een rituele bevestiging van die nieuwe cultuur. Denk aan zichtbaar leiderschap en in deze heel belangrijk: het samen beleven van veiligheid als een onderwerp dat van iedereen is.

Wisdom of The Tribe


Deze constatering gebruikten we als rode draad voor onze bijdrage aan de volgende bijeenkomst van de 150 leidinggevenden. Tijdens deze bijeenkomst deden we, om te beginnen, een artistieke interventie. Op de voorste stoelen lag een envelop. In iedere envelop zat een citaat vanuit de brieven die we in het land hadden ‘opgehaald’. Vervolgens werd aan de deelnemers gevraagd om een voor een op te staan, zich naar de zaal te draaien en het citaat aan de zaal voor te lezen. Daarnaast was er ruimte voor opdrachten die vallen onder de noemer ‘Wisdom of The Tribe’, die deelnemers nieuwe manieren aanreikten om naar elkaar te luisteren en met dilemma’s om te gaan.

Van hoofd naar hart


Met onze aanpak voegden we een heel andere dimensie toe aan de manier waarop naar veiligheid werd gekeken en hoe ermee werd omgegaan. Voor onze interventie werd het vraagstuk vooral rationeel benaderd, met regels en voorschriften en nog meer regels. Met onze interventie hebben we hier een emotionele laag aan toegevoegd, een laag die verder reikt dan de ratio. Het werd niet alleen een zaak van het hoofd, maar ook van het hart.

“Er is breed gedragen erkenning dat dit dé weg is om veiligheid bespreekbaar te maken – minder via regels en instructie, meer via gevoel, ervaring en persoonlijk perspectief.”